Mutfaklarımızın temel öğesi olan tuz, kimyasal olarak Sodyum Klorür (NaCl) formundaki iki temel diyet mineralinden oluşur. Vücudumuzda arka planda sessizce çalışan bu bileşenler; kas ve sinir fonksiyonlarının sürdürülmesinden elektrolit ve sıvı dengesinin korunmasına, hatta besinlerin emilimine kadar hayati görevler üstlenir. Hücrelerin besinleri emmesine yardımcı olur, sinir ve kas aktivitelerini güçlendirir. Kan basıncını düzenler ve vücudun doğal pH dengesini korur.
VÜCUDUMUZ TUZU NASIL KULLANIR?
Vücudumuz, dışarıdan alınan tuza sürekli bağımlı kalmak yerine, ihtiyacı olan sodyumu tutma ve yeniden kullanma konusunda son derece verimlidir. Örneğin bağırsaklarımız, şeker ve protein gibi besinleri hücrelere taşırken sodyuma dayalı özel taşıyıcılardan yararlanır. Bu süreçte su da hücre içine taşınarak vücudun hidrasyonu (su dengesi) sağlanır.
Ayrıca sodyum, potasyum ile birlikte çalışarak sinirler ve kaslar arasında elektrik sinyallerinin iletilmesini sağlayan sodyum-potasyum pompasını çalıştırır. Bu iş birliği olmasaydı kaslarımız kasılıp gevşeyemezdi.
NE KADAR TUZ ÇOK FAZLADIR?
Uluslararası Hipertansiyon Cemiyeti ve Dünya Sağlık Örgütü (WHO) verilerine göre; özellikle yüksek tansiyon hastaları başta olmak üzere yetişkinlerin günlük tuz tüketimini 5 gramın altında (yaklaşık 1 çay kaşığı) tutması önerilmektedir.
12 aydan küçük bebeklerin böbrekleri henüz tam gelişmediği için yemeklerine kesinlikle ilave tuz eklenmemelidir. 1-4 yaş arası çocuklar için ise günlük maksimum miktar yarım çay kaşığını geçmemelidir.
AŞIRI VE YETERSİZ TUZ TÜKETİMİNİN RİSKLERİ
Tuz tüketiminde denge hayati önem taşır; çünkü hem fazlası hem de aşırı azı sağlık sorunlarına yol açabilir. Aşırı tuz alımı kan basıncını (tansiyonu) yükselterek kalbe ekstra yük bindirir. Vücutta fazla su tutulmasına neden olarak kan hacmini ve tansiyonu artırır. Kan damarlarının esnekliğini azaltarak kalbi yorar. Nitrik oksit seviyesini düşürerek damarların gevşemesini zorlaştırır.
YETERSİZ TUZ TÜKETİMİNİN ZARARLARI
Bilimsel araştırmalar, günlük sodyum alımının 2 gramın altına düşürülmesinin de kalp sağlığı ve genel ölüm riski üzerinde olumsuz etkileri olabileceğini gösteriyor. Doğru olan, tuzu tamamen hayatımızdan çıkarmak yerine makul miktarda (dengeli) tüketmektir.
Günlük hayatta tükettiğimiz pek çok hazır ve ambalajlı gıdada farkında olmadan yüksek miktarda tuz alırız. Cips, bisküvi, kraker, donmuş gıdalar, hazır çorbalar, erişte (noodle), salam, sosis, pastırma, füme etler, soya sosu, ketçap, hazır salata sosları ve paket ekmekler, pizzalar ve hamur işleri.
TUZ HAKKINDAKİ 3 BÜYÜK ŞEHİR EFSANESİ
“ELEKTROLİT İÇECEKLER SUDAN DAHA İYİDİR”
Günlük hafif aktiviteler ve egzersizler için sadece su içmek yeterlidir. Elektrolit içecekleri yalnızca çok yoğun spor yapanlar veya aşırı sıcakta uzun süre terleyenler için gereklidir.
“HİMALAYA TUZU SOFRA TUZUNDAN DAHA SAĞLIKLIDIR”
Pembe Himalaya tuzunun vücut pH’ını dengelediği veya uykuyu iyileştirdiği yönündeki iddiaları destekleyen hiçbir bilimsel kanıt yoktur. Vücutta normal sofra tuzuyla tamamen aynı şekilde işlenir.
“SAĞLIK İÇiN DOĞRUDAN TUZLU SU İÇiLMELiDiR”
Sağlıklı olmak için tuzlu su içmek gerekmez; vücut ihtiyacı olan sodyumu yemeklerden zaten alır. Aşırı tuzlu su içmek elektrolit dengesini bozabilir ve böbrekleri yorabilir.
TUZU AZALTIP LEZZETİ ARTIRMANIN YOLLARI
Yemeklerinizde tuzu azaltırken lezzetten ödün vermek zorunda değilsiniz. Toz kırmızı biber, kimyon, karabiber ve kakule yemeğe derinlik katar. Maydanoz, fesleğen ve taze kişniş yemeklere canlı bir tat verir. Hem lezzeti artırır hem de bağırsak sağlığı için prebiyotik. Limon suyu veya sirke, lezzetleri doğal olarak ön plana çıkarır. Muz, avokado, patates ve fasulye gibi potasyum açısından zengin gıdalar sodyumun olumsuz etkilerini dengelemeye yardımcı olur.
Odatv.com
